Ostatnie pożegnanie Janusza Przemieckiego

30 grudnia w kościele Our Lady of Lourdes w Venice na Florydzie odbyły się uroczystości pogrzebowe Janusza Przemieckiego, honorowego obywatela Lipna. Profesor zmarł w wieku 90 lat

Tuż przed świętami Bożego Narodzenia do lipnowskiego ratusza napłynęła smutna informacja o śmierci jednego z honorowym obywatelki miasta. Janusz Przemieniecki został pochowany 30 grudnia w USA. Przypomnijmy, że po raz ostatni profesor odwiedził Lipno 28 lipca 2014 roku, a tytuł honorowego obywatela miasta profesorowi Przemienieckiemu nadała rada miejska uchwałą (przyjętą przez aklamację) 19 marca 2013 roku. Ten wielki naukowiec, Janusz Stanisław Przemieniecki urodził się w Lipnie i ukończył tu sześć klas szkoły powszechnej.

Ostatnia wizyta

To była emocjonalna wizyta po latach w swoim mieście i w ratuszu, w którym radną była mama profesora. Janusz Stanisław Przemieniecki przyjechał w lipcu 2014 roku do Polski zza oceanu na obchody 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, a do Lipna w związku z nadaniem mu w 2013 roku tytułu honorowego obywatela Lipna.

– To jest dla mnie wielkie przeżycie – mówił o swojej wizycie w Lipnie profesor Janusz Stanisław Przemieniecki. – Miasto wydało mnie w wielki świat, ono mnie nauczyło najważniejszych rzeczy, ofiarowało mnie wielkiej karierze. Do dzisiaj nie mogę uwierzyć, że tyle udało mi się osiągnąć. Tu urodziłem się, ukończyłem sześć klas szkoły powszechnej, a potem skończyłem kilka uniwersytetów. Pamiętam, jak maszerowałem z Borku do szkoły, było daleko, ale to było zdrowe. Te lata i bardzo wykształceni rodzice pokierowali mnie na właściwą drogę życia. Z Lipna uciekłem, bo stało się ono częścią Rzeszy. Mama wysłała mnie przez Włocławek do Warszawy, do ciotki. Tam jednak już miejsca dla mnie nie było i trafiłem do Sierocińca Józefa Piłsudskiego dla dzieci mundurowych.

Urodzony w Lipnie   

Przemieniecki urodził się 30 stycznia 1927 roku w Lipnie. W wieku 17 lat jako absolwent słynnej szkoły Konarskiego brał udział w Powstaniu Warszawskim. Po upadku tego zrywu niepodległościowego na 7 miesięcy został osadzony w stalagach (obozów jenieckich dla szeregowych i podoficerów) na terenie Niemiec i Austrii. Po wyzwoleniu obozów nie zaprzestał służby wojskowej, kontynuując ją w armii brytyjskiej. Rok po wojnie podjął studia w Wielkiej Brytanii, kończąc je pierwszym stopniem inżyniera w dziedzinie lotnictwa. Na tej samej uczelni uzyskał drugi stopień inżyniera. Dorobek Przemienieckiego to również dyplom Wyższej Szkoły Akademii Rządu Amerykańskiego i dyplom Wyższej Szkoły Wojennej. Został także zarejestrowany jako profesjonalny inżynier w Wielkiej Brytanii i amerykańskim stanie Ohio. W 1988 roku na Uniwersytecie Londyńskim uzyskał stopień naukowy odpowiadający polskiemu doktorowi habilitowanemu.

Konstruktor samolotów

Po ukończeniu studiów został zatrudniony w Bristol Aeroplane Company, gdzie bardzo szybko awansował. Był odpowiedzialny za konstrukcje wielu nowych samolotów, w tym myśliwca Bristol 188, przekraczającego trzykrotnie prędkość dźwięku. Osiągnięcia lipnowianina dostrzeżono za oceanem i zaproszono go do Air Force Institute of Technology. W październiku 1961 został profesorem Instytutu Technologicznego Amerykańskich Sił Powietrznych, gdzie pracował 34 lata, aż do emerytury. Na tej uczelni był dziekanem, a później rektorem, który zrewolucjonizował tamtejszy sposób kształcenia (wprowadził studia doktoranckie, unowocześnił i przystosował system nauczania aeronautyki i astronautyki, optoelektroniki). Potem pełni funkcję „visiting profesor” na Uniweristy of South Florida oraz głównego redaktora znanej serii podręczników i monografii z zakresu aeronautyki, astronautyki i obrony narodowej w American Institute of Aeronautics and Astronautics.

Ponad 60 publikacji, wiele nagród

Lista naukowych publikacji lipnowianina to ponad 60 tytułów w czasopismach naukowych, którą podzielić można na dwie grupy tematyczne: mechanika konstrukcji i metody matematyczne w obronności. Jest uznawany za specjalistę na światowym poziomie. Odgrywał kluczową rolę w kształtowaniu i analizie integralnych elementów kadłuba i skrzydeł samolotu Concorde (do dzisiaj największego osiągnięcia lotnictwa cywilnego).

– Lista działań, przedsięwzięć, odkryć oraz publikacji Janusza Stanisława Przemienieckiego jest bardzo długa – przypominała podczas ostatniego spotkania z profesorem Przemienieckim w Lipnie ówczesna burmistrz Dorota Łańcucka. – Pan profesor otrzymał wiele nagród i odznaczeń w tym dwie rangi prezydenckie: srebrną i złotą z rąk prezydenta USA Ronalda Reagana, najwyższe odznaczenie dla osoby cywilnej nadane przez Amerykańskie Siły Powietrzne, medal Amerykańskiego Instytutu Aeronautyki i Astronautyki, doktorat Honoris Causa Politechniki Warszawskiej, Wojskowej Akademii Technicznej, Krzyż Powstania Warszawskiego, Krzyż Armii Krajowej, medal Wojska Polskiego, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Profesor urodził się w Lipnie, mieszkał najpierw na ulicy Gdańskiej, a potem w Borku. Mama pana profesora była radną w tym ratuszu, społeczniczką, spowodowała powstanie przedszkola przy ulicy Włocławskiej. Tata Leon był znanym mówcą, naczelnikiem OSP, matematykiem, nauczycielem. Jego nazwisko widnieje wśród innych nauczycieli pomordowanych w czasie II wojny światowej na tablicy odsłoniętej w 2012 roku na budynku SP nr 2.

Bohaterska rodzina

Leon Przemieniecki herbu Abdank urodził się w 1885 roku na Litwie. Studia ukończył na Uniwersytecie w Moskwie. Podczas pierwszej wojny światowej był członkiem POW. Brał udział w wojnie w 1920 roku. W połowie lat 20. Przemienieccy przeprowadzili się do Lipna. Leon Przemieniecki był wykładowcą matematyki i fizyki. Rodzina najpierw mieszkała w Lipnie przy ulicy Gdańskiej 46, a od 1934 roku w podlipnowskim majątku Wójtostwo Borek. Zarówno Wspierali finansowo miejscowy fundusz gwiazdkowy dla biednych dzieci, fundusz dla bezrobotnych i akcję dożywiania dzieci. Byli ofiarodawcami funduszu dyspozycyjnego Józefa Piłsudskiego. 17 października 1939 roku Leon Przemienecki, tak jak i inni nauczyciele z powiatu lipnowskiego, został aresztowany przez gestapo. Zmarł w 1940 roku w obozie Hohenbruch.

Siostra Janusza Stanisława Przemienieckiego – Janina (sanitariuszka o pseudonimie „Jasia”) zginęła w Powstaniu Warszawskim 26 sierpnia 1944r. Profesor był łącznikiem w AK o pseudonimie „Marian”. Mama Maria podczas wojny przeniosła się do Warszawy, pracowała w Radzie Głównej Opiekuńczej, działała w AK, posiadała stopień sierżanta, po wojnie zamieszkała w Londynie. Majątek Borek pod Lipnem od rodziny Przemienieckich po wojnie dzierżawili ojcowie Kamilianie.

Na zawsze w pamięci

Podczas pamiętnego i jak dzisiaj już wiemy, ostatniego spotkania w Lipnie ówczesna przewodnicząca rady miejskiej Maria Turska wręczyła profesorowi Przemienieckiemu symboliczny klucz do bram Lipna, a burmistrz Dorota Łańcucka rycinę ratusza i lipnowskie pamiątki.
Janusz Stanisław Przemieniecki na zawsze pozostanie w sercach i pamięci mieszkańców Lipna. 

Lidia Jagielska 
fot. UM Lipno