Pisarz i scenarzysta uhonorowany

Radni miejscy jednogłośnie nadali pośmiertnie tytuł honorowego obywatela Lipna Henrykowi Czarneckiemu, urodzonemu w Lipnie autorowi powieści i serialu "Daleko od szosy", słynnemu łódzkiemu nauczycielowi

Wiosną 2025 roku Towarzystwo Miłośników Ziemi Dobrzyńskiej, Lipnowskie Towarzystwo Kulturalne im. Poli Negri oraz Lipnowska Grupa Literacka wystąpiły do Rady Miejskiej w Lipnie o nadanie tytułu honorowego obywatela Lipna Henrykowi Czarneckiemu, znanemu pisarzowi i scenarzyście filmowemu, twórcy popularnego filmu "Daleko od szosy".

– Henryk Czarnecki urodził się w 1925 roku w Lipnie, jego ojciec był pracownikiem w majątkach obszarniczych, matka wywodziła się z Jankowa w gminie Lipno, a jej ojciec należał do ludzi zamożnych i szanowanych, był właścicielem rozległego gospodarstwa – opowiadała o honorowym obywatelu Iwona Kowalska, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Lipnie. – Rodzina Czarneckich w 1925 roku zamieszkała w Lipnie, najpierw przy ulicy Kościuszki 15, potem w kamienicy państwa Kukowskich przy Kościuszki 1. Na parterze kamienicy, w której przyszedł na świat Henryk w latach powojennych mieścił się sklep motoryzacyjny i nawet sam Czarnecki po latach w utworze "A propos" zamieszczonym w 1990 roku w Gazecie Lipnowskiej żartobliwie pisał: "urodziłem się w Lipnie przy ulicy Kościuszki, w pobliżu parku, w dzisiejszym sklepie motoryzacyjnym, między rowerową dętką a gaźnikiem, na lewej półce, od dołu".

Henryk Czarnecki w 1939 roku ukończył lipnowską Szkołę Powszechną nr 1, grał w orkiestrze dętej OSP, wybuch wojny przerwał jego naukę. Henryk pracował w zakładzie fotograficznym, przy budowaniu okopów, dwukrotnie był wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec. Po wojnie założył trio muzyczne, w którego skład wchodził między innymi Stefan Trojanowski z Dobrzynia nad Wisłą, późniejszy dziennikarz, dyrygent, kompozytor, wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Sopocie oraz dyrektor Młodzieżowego Domu Kultury w Gdańsku. Zespół występował w Lipnie i okolicach. Henryk pracował w lipnowskim magistracie, a w 1945 roku wyjechał do Łodzi. Tam rozpoczął studia muzyczne w Konserwatorium, równocześnie uczestnicząc w zajęciach gimnazjum i liceum dla dorosłych. Dochód czerpał z korepetycji z zakresu gry na instrumentach i strojenia fortepianów.

W 1946 roku Henryk Czarnecki został nauczycielem muzyki w Rudzie Pabianickiej, położonej 10 kilometrów od Łodzi. Oprócz działalności pedagogicznej zajmował się też dziennikarstwem, pisał w "Dzienniku Łódzkim" i "Głosie Robotniczym". W 1953 roku ukończył polonistykę na Uniwersytecie Łódzkim. Pisał satyry, powieści, opowiadania. Książka "Profesor na drodze" zdobyła liczne nagrody. Na podstawie jego powieści "Daleko od szosy" powstał serial telewizyjny o tym samym tytule, który przyniósł największą rozpoznawalność Henrykowi Czarneckiemu i wpisał go na stałe do historii polskiej kultury filmowej.

Henryk Czarnecki nigdy o Lipnie nie zapomniał. Jego matka mieszkała przy ulicy Kilińskiego 23, a syn regularnie do niej przyjeżdżał na motocyklu Osa. Odbywał spotkania kulturalne w swoim rodzinnym mieście i okolicach, zawsze z dumą podkreślając swoje związki z ziemią dobrzyńską.

"Do Lipna i jego okolic wciąż jednak wracam, choćby raz w roku, gdy słonko przygrzeje, aby pooddychać najmilszym powietrzem nadciągającym znad włocławskim Azotów i płockiej Petrochemii, a gdy mnie już kiedyś nie będzie, to też przecież będę, bo nie sposób nawet po śmierci rozstać się z Lipnem" – pisał Henryk Czarnecki.

Odwiedzając Lipno, spotykał się z wiernymi kolegami z dzieciństwa i lat młodości: Rajmundem Lewandowskim, Wiesławem Witeckim, Jerzym Czarneckim. Jednym z trwałym dowodów tej przyjaźni jest ekslibris (ozdobny znak w książce) wykonany w 1970 roku przez Rajmunda Lewandowskiego, zawierający symbole oddające osobowość i zainteresowania Henryka Czarneckiego.

W powieści "Powroty" Henryk Czarnecki uwiecznił także Skępe, przywołując słynne Seminarium Nauczycielskie w Wymyślnie i znany zajazd skępski. Wakacyjne miesiące pisarz niezmiennie spędzał nad skępskim jeziorem, gdzie posiadał dom letniskowy.

Henryk Czarnecki był postacią niezwykle cenioną w Łodzi. W geście wdzięczności i pamięci o wybitnym pedagogu, pisarzu i człowieku kultury Grzegorz Kuczyński, najpierw uczeń Czarneckiego, a potem nauczyciel szkoły, w której pracował Czarnecki, zaproponował utworzenie symbolicznego miejsca poświęconego osobie wieloletniego nauczyciela Zespołu Szkół Samochodowych w Łodzi. Przed szkołą 24 września 2024 roku wmurowana została gwiazda Henryka Czarneckiego i ławeczka. W wydarzeniu uczestniczyła nie tylko społeczność szkolna, ale także czytelnicy jego twórczości i znani aktorzy, pasjonaci talentu mistrza oraz delegacja z Lipna.

Wszystkie komisje pozytywnie zaopiniowały wniosek o nadanie honorowego obywatelstwa Henrykowi Czarneckiemu, wszyscy radni zagłosowali za. Tym samym znany polski pisarz i scenarzysta, słynny łódzki nauczyciel, wybitny lipnowianin został uhonorowany przez społeczność ziemi rodzinnej, którą zawsze nosił w sercu i o której nigdy nie zapomniał.

Lidia Jagielska, fot. ilustracyjne